Orbis deneme yayınında. Buradaki yazılar geçicidir.

Çevre

Nehirler neden kuruyor?

Dünyanın büyük nehirlerinden bazıları yılın bir bölümünde artık denize ulaşmıyor. Asıl neden yukarıda; tarlalarda ve barajlarda.

Colorado · Sarı Irmak · Aral havzası · 1 Ekim 2026

A thin stream across a wide bed of stones.
A thin stream across a wide bed of stones. · Yapay zekâ ile üretilmiş görsel
Metin boyutu

Dünyanın en görkemli nehirlerinden bazıları artık denize varamıyor. Colorado Nehri'nin suları yedi ABD eyaleti ve Meksika arasında paylaşılıp neredeyse tamamı tarlalara ve kentlere çekildiği için, nehir 1960'lardan beri çoğu yıl denize hiç ulaşamıyor. Benzer şekilde, tarım ve pamuk sulaması için yönü değiştirilen Amuderya ve Seyhun nehirleri yüzünden bir zamanların devi Aral Gölü bugün eski hâlinin küçük bir parçasına inmiş durumda.

Asıl sebep doğadan çok insan elidir. FAO verilerine göre, çekilen tatlı suyun yaklaşık yüzde 70'i tarımda kullanılıyor.kaynak 1 Dahası, dünya ölçeğindeki bir haritalama çalışması, 1.000 kilometreden uzun nehirlerin yalnızca yüzde 37'sinin hâlâ baştan sona serbestçe aktığını gösteriyor.kaynak 2 Isınan iklim bu durumu elbette ağırlaştırıyor; ancak nehirler çoğu zaman kuraklıktan değil, sudan ne kadar çekileceğine dair kâğıt üzerinde verilen kararlar yüzünden kuruyor.

  1. Aynı sıcak neden bazı yerlerde daha çok öldürür

    Bir sıcak hava dalgası iki kez sayılır: termometrelerle ve ölüm kayıtlarıyla. Planlar bu ikisi arasındaki farkla uğraşır.

    Sağlık·

    2 dk okuma

  2. Saati kim tutar?

    Hükûmetlerin çoğu yılda iki kez saat değiştirmenin işe yaramadığında artık hemfikir. Hangi saatin kalacağında ise ayrılıyorlar.

    Politika·

    2 dk okuma

  3. Göç seçmeni sağa mı kaydırır?

    Gelenlerin gerçekte nereye yerleştiğini izleyen çalışmalar bir etki buluyor; ama etkinin büyüklüğü, hatta yönü, temasa bağlı.

    Politika·

    2 dk okuma

Yorumlar

Yükleniyor…