ORBIShttps://orbisreadingatlas.com/tr/read/city-light-and-sleep
Sağlık
Kent ışıkları uykuyu nasıl etkiler?
İnsanların çoğu artık hiç tam kararmayan bir gökyüzünün altında yaşıyor. Vücudun saati bu ışığı bir işaret olarak okuyor.
Dünya · 30 Eylül 2026

İnsanların çoğu artık hiç tam kararmayan, yıldızları giderek silinen bir gökyüzünün altında uyumaya çalışıyor. 2016'da yapılan bir haritalama, dünya nüfusunun yüzde 80'inden fazlasının, ABD ve Avrupa'da ise insanların yüzde 99'undan fazlasının ışık kirliliği altında yaşadığını ve Samanyolu'nun insanlığın üçte birinden gizlendiğini ortaya koydu.kaynak 1 Kyba ve arkadaşlarının 2011-2022 arasındaki gönüllü gözlemlerden yaptığı hesaplamaya göre gökyüzü yılda yaklaşık yüzde 9,6 oranında daha da parlıyor.kaynak 2
Vücudumuz ışığı bir "zaman işareti" olarak okur. Akşam ışığı, özellikle mavi ışık, vücudu uykuya hazırlayan melatonin hormonunun salgılanmasını geciktirir; sokak aydınlatmasında artık yaygın olan beyaz LED'ler de ışıklarının büyük bölümünü bu mavi aralıkta yayar. Yaklaşık 16.000 Amerikalı üzerinde yapılan bir çalışmada, gece ışığının daha parlak olduğu bölgelerde yaşayanların daha geç yattığı, daha az uyuduğu ve uykularından daha az memnun kaldıkları gözlemlendi.kaynak 3 Bu bir ilişki, kanıt değil; yatak odasına ulaşan ışık perdelere ve ekranlara da bağlı. Daha karanlık geceler isteyen kentlerin elindeki araçlar ise basit: göğe değil yere bakan lambalar ve gecenin ilerleyen saatlerinde kısılan daha sıcak ışıklar.
- 1Falchi et al.The new world atlas of artificial night sky brightness (Science Advances, 2016)doi.orghttps://doi.org/10.1126/sciadv.1600377
- 2Kyba et al.Citizen scientists report global rapid reductions in the visibility of stars from 2011 to 2022 (Science, 2023)doi.orghttps://doi.org/10.1126/science.abq7781
- 3Ohayon & MilesiArtificial Outdoor Nighttime Lights Associate with Altered Sleep Behavior in the American General Population (Sleep, 2016)doi.orghttps://doi.org/10.5665/sleep.5842
İlgili okumalar
Aynı sıcak neden bazı yerlerde daha çok öldürür
Bir sıcak hava dalgası iki kez sayılır: termometrelerle ve ölüm kayıtlarıyla. Planlar bu ikisi arasındaki farkla uğraşır.
Sağlık·2 dk okuma
Sofradaki ekmek ve diyabet
Ekmeğin yenip yenmemesinden çok, tahılın neyini koruduğu önemli.
Sağlık·2 dk okuma
Deneylerin kütüğü
Kamuya açık bir kütüğe girmeyen bir çalışma hem bulunması hem sayılması güç bir kayıttır.
Sağlık·1 dk okuma
Yorumlar
Yükleniyor…