Orbis deneme yayınında. Buradaki yazılar geçicidir.

Sağlık

Kent ışıkları uykuyu nasıl etkiler?

İnsanların çoğu artık hiç tam kararmayan bir gökyüzünün altında yaşıyor. Vücudun saati bu ışığı bir işaret olarak okuyor.

Dünya · 30 Eylül 2026

An unmade bed and a window onto city lights.
An unmade bed and a window onto city lights. · Yapay zekâ ile üretilmiş görsel
Metin boyutu

İnsanların çoğu artık hiç tam kararmayan, yıldızları giderek silinen bir gökyüzünün altında uyumaya çalışıyor. 2016'da yapılan bir haritalama, dünya nüfusunun yüzde 80'inden fazlasının, ABD ve Avrupa'da ise insanların yüzde 99'undan fazlasının ışık kirliliği altında yaşadığını ve Samanyolu'nun insanlığın üçte birinden gizlendiğini ortaya koydu.kaynak 1 Kyba ve arkadaşlarının 2011-2022 arasındaki gönüllü gözlemlerden yaptığı hesaplamaya göre gökyüzü yılda yaklaşık yüzde 9,6 oranında daha da parlıyor.kaynak 2

Vücudumuz ışığı bir "zaman işareti" olarak okur. Akşam ışığı, özellikle mavi ışık, vücudu uykuya hazırlayan melatonin hormonunun salgılanmasını geciktirir; sokak aydınlatmasında artık yaygın olan beyaz LED'ler de ışıklarının büyük bölümünü bu mavi aralıkta yayar. Yaklaşık 16.000 Amerikalı üzerinde yapılan bir çalışmada, gece ışığının daha parlak olduğu bölgelerde yaşayanların daha geç yattığı, daha az uyuduğu ve uykularından daha az memnun kaldıkları gözlemlendi.kaynak 3 Bu bir ilişki, kanıt değil; yatak odasına ulaşan ışık perdelere ve ekranlara da bağlı. Daha karanlık geceler isteyen kentlerin elindeki araçlar ise basit: göğe değil yere bakan lambalar ve gecenin ilerleyen saatlerinde kısılan daha sıcak ışıklar.

  1. Aynı sıcak neden bazı yerlerde daha çok öldürür

    Bir sıcak hava dalgası iki kez sayılır: termometrelerle ve ölüm kayıtlarıyla. Planlar bu ikisi arasındaki farkla uğraşır.

    Sağlık·

    2 dk okuma

  2. Sofradaki ekmek ve diyabet

    Ekmeğin yenip yenmemesinden çok, tahılın neyini koruduğu önemli.

    Sağlık·

    2 dk okuma

  3. Deneylerin kütüğü

    Kamuya açık bir kütüğe girmeyen bir çalışma hem bulunması hem sayılması güç bir kayıttır.

    Sağlık·

    1 dk okuma

Yorumlar

Yükleniyor…